Valmynd

K÷nnunin

Ve­urstofa ═slands

Vegager­in

DŠgradv÷l

Ůa­ var grŠtt ß daginn, grilla­ ß kv÷ldin.

Konnrß­ Gu­jˇnsson og Kßri Gautason
Konnrß­ Gu­jˇnsson og Kßri Gautason
Eftir brotlendingu íslenska hagkerfisins á haustmánuðum ársins 2008 stendur valið hjá ríkissjóði á milli þess að vera hengdur núna eða seinna. Ríkið getur skuldsett sig núna og þar með velt vandanum áfram á komandi kynslóðir, eða ráðist í mikinn niðurskurð á fjárlögum. Þó það sé þyngra en tárum taki, þá er raunveruleikinn sá að við erum tilneydd til að takast á við niðurskurð til að tryggja að hér geti orðið uppgangur að nýju. Ef við höldum hér áfram með sama gamla hugsunarhætti og áður og veltum skuldakúlunni á undan okkur munu vaxtagreiðslur ríkissjóðs verða óbærilega háar. Frekar viljum við þreyja þorrann nú.

Niðurskurðurinn hófst fyrir ári síðan og heldur áfram. Við Vopnfirðingar erum tilbúnir að taka á okkur réttlátan hluta af þeim niðurskurði sem fyrirhugaður er. En fyrirhugaður niðurskurður er allt annað en réttlátur. Flytja á 11 vistmenn dvalarheimilisins Sundabúðar hreppaflutningum og segja upp 23 starfsmönnum. Svo það sé sett í hlutfallslegt samhengi þá eru þessir 34 einstaklingar um 5% af þeim sem búsettir eru á Vopnafirði. Séu hreppaflutningarnir einir og sér settir í hlutfallslegt samhengi við höfuðborgarsvæðið væri það eins og að flytja um 3300 einstaklinga þaðan í burtu. Enginn þessara vistmanna hefur nokkurn hug á að flytja sig um set með góðu. Svo vitnað sé í eina vistkonu, 96 ára að aldri: ,,Hér hef ég búið alla mína ævi, héðan ætla ég ekki að fara”.

Alvitrir stjórnendur HSA fengu þessa frábæru hugmynd - að spara með því að loka legudeild Sundabúðar. Við það sparast fjármunir sem annars þyrfti að taka frá sjúkrahúsunum á Neskaupsstað og Egilsstöðum, sem standa fyrir 66% af útgjöldum HSA. Það vita það allir sem vilja að það væri skynsamlegt að hafa einn miðlægan kjarna, miðsvæðis á þjónustusvæðinu, við meginflugvöllin og á þeim stað þar sem fólksfjölgunin hefur verið mest (lesist: Egilsstöðum).

Ef eitthvað er að marka skýrslu Ríkisendurskoðunar um HSA væri líklega réttast að byrja niðurskurðinn á stjórnendum HSA. Jafnvel að ráða einhverja til að taka við starfinu á faglegum forsendum til tilbreytingar. Það verður að segjast eins og er að það telst HSA ekki til tekna þegar það er tiltekið að það teljist sem árangur að reikningstímabilum sé lokað tæpum mánuði of seint því til skamms tíma tók það allt að fjóra mánuði. Þetta er stofnun með 370 starfsmenn og fjárlög upp á rúmar 1500 milljónir. Svona vinnubrögð eru kannski ein af ástæðunum fyrir því að stofnunin hefur þurft að fjármagna sig á yfirdráttarlánum og borga milljónir í vexti til lánastofnana.

En það er ekki einungis að HSA gæti staðið betur að málum, hugsum aðeins út í hvað ríkið er ennþá að borga fyrir.

Eftir að hafa lesið fregnir um lokun Sundabúðar var eitt það fyrsta sem annar höfunda sá að á Háskólatorgi í Háskóla Íslands var búið að girða af nokkuð stórt svæði þar sem margt prúðbúið fólk var á einhverri kynningu.

Fáránleikinn var fullkomnaður við það að sjá boðið upp á snittur og léttvín í lítravís, í háskóla reknum af sama ríkissjóði og ætlar að loka Sundabúð. Það eina sem vantaði var frönsk drottning að bjóða fólki uppá kökur.

Ríkið telur það einnig nauðsynlegt að auka framlög til NATO, stofnunar sem hefur verið í tilvistarkreppu síðan að Sovétríkin liðuðust í sundur fyrir hartnær tveim áratugum. Það eina sem þessar hundrað milljónir kaupa okkur eru nokkur þotuskrifli sem angra landsmenn með hávaða nokkrar vikur á ári og heiðurinn af glæstu framlagi okkar til friðar í heiminum. Einnig er ríkið að fara að kaupa nýjan sendiherrabústað í London fyrir rúmar 800 milljónir, kannski svo að afdankaðir pólitíkusar geti haldið mannsæmandi kokteilboð fyrir fyrirmenni. Þetta er einfaldlega dæmi um flottræfilshátt sem við höfum ekki efni á.

Svo má til dæmis nefna Þjóðkirkjuna sem kostar um 3 milljarða króna á ári. Sinfóníuhljómsveit Íslands kostar ríkið 717 milljónir á næsta ári, sem er 60 milljóna hækkun frá þessu ári. Síðast þegar við vissum var það að fara á sinfóníutónleika langt frá því að vera sjálfsögð mannréttindi, í raun algjör lúxus. Við gætum haldið lengi áfram, en þessi örfáu dæmi ættu að vera nóg til að átta sig á hversu einkennileg forgangsröðunin er í niðurskurðinum.

En það er ekki bara þessi forgangsröðun sem misbýður réttlætiskenndinni. Ástæðan fyrir þessari hrikalegu stöðu ríkissjóðs er góðæri sem tekið var að láni.

Urðu Vopnfirðingar mikið varir við það? Það var ekki svo, tekjur okkar byggjast á því að skapa útflutningsverðmæti, en útflutningsiðnaður átti eins og flestir vita, verulega undir högg að sækja í góðærinu. Í Íslenska efnahagsundrinu urðu nefnilega til peningar úr engu. Það var grætt á daginn, grillað á kvöldin. Nú þegar blákaldur raunveruleikinn hefur sparkað niður útidyrahurðininni af höll draumalandsins eru það útflutningsgreinarnar sem halda þjóðarskútunni á floti.

Vopnfirðingar lifðu bara sínu lífi í góðærinu, flökuðu fisk, gerðu fiskimjöl og framleiddu lambakjöt, án þess að skuldsetja sig fram úr öllu hófi.

Er þá sanngjarnt að við þurfum að taka á okkur svona ósvífinn niðurskurð?

Það er ekki sjálfsagt að fólk sé tilbúið að taka að sér að skapa raunveruleg verðmæti út á landi ef komið er fram við það eins og annars flokks þegna.

En mesta ósanngirnin er án efa gagnvart fólkinu sem er á legudeild Sundabúðar. Það voru svo sannarlega ekki þeir sem búa á Sundabúð sem rökuðu saman glópagulli í ,,góðærinu”. Þar býr fólk sem hefur átt sinn þátt í að byggja upp þetta land og eiga stóran þátt í að, þrátt fyrir allt, þá hafa Íslendingar það betra en langflestir íbúar þessarar jarðar. Það kom ekki af sjálfu sér og því megum við alls ekki gleyma.

Orðið vanþakklæti er ekki nógu sterkt til að lýsa svona hugsunarhætti.

Viljum við að það sé komið svona fram við okkur þegar við verðum gömul?

Þjóðfélag sem fer svona með þá þegna sem komnir eru á efri ár má ekki vænta þess að ungt fólk taki því sem sjálfsögðum hlut að velja Ísland sem landið sem það eyðir ævistarfinu í.

Þessi niðurstaða er ekki ásættanleg. Það er eflaust hægt að spara í rekstri Sundabúðar, rétt eins og í öllum ríkisstofnunum en þetta er ekki rétta leiðin. Hlutaðeigandi aðilar verða einfaldlega að setjast niður og leysa málið á annan hátt.

Konráð Guðjónsson, Vopnfirðingur, nemi í hagfræði við Háskóla Íslands
Kári Gautason, Vopnfirðingur, nemi í búvísindum og landgræðslu við Landbúnaðarháskóla Íslands

RSS

27.12.2015 | Faxagengi­

┴ramˇtaflugeldar!!!!!!!!

Faxi RE 9
Faxi RE 9
Góðan daginn lesendur góðir.Þá er líklega komið að loka,loka færslu Faxas&...
Fleiri blogg
Augnablik... Loading...
Vefumsjˇn